Nostr dünyasına hoş geldiniz. Bu yazıyı okuyorsanız muhtemelen adını sağda solda duydunuz ama nereden başlayacağınızı tam kestiremiyorsunuz. Hiç dert etmeyin. Bu rehberin tek bir amacı var: Teknik hiçbir terime boğulmadan, 5 dakika içinde ilk paylaşımınızı yapmanızı sağlamak ve hesabınızı güvene almak.
Detaylara geçmeden önce akıllardaki en büyük soruları hemen aradan çıkaralım:
- Nostr nedir? En basit tabiriyle: E-posta gibi çalışır ve engellenemez. Nasıl ki Hotmail kullanan biri Gmail kullanan birine e-posta gönderebiliyorsa ve hiçbir şirket dünyadaki tüm e-posta trafiğini tek bir tuşla kapatamıyorsa, Nostr da öyledir. Tek bir patronu, şirketi veya merkezi yoktur; kimse canı istedi diye hesabınızı kapatamaz, sizi sansürleyemez.
- Karanlık bir yer mi? Kesinlikle hayır. Nostr bir "dark web", yeraltı dünyası veya suç örgütlerinin yeri değildir. Fikir olarak Bitcoin camiasındaki geliştiricilerden çıktı; ancak Bitcoin'e veya herhangi bir kripto paraya göbekten bağlı değildir. Kripto paranız olmasına gerek yoktur; para yatırmazsınız, tamamen ücretsiz, şeffaf ve normal insanların fikir paylaştığı güvenli bir iletişim alanıdır.
Nostr'ın felsefesini, teknik mimarisini veya arkasındaki merak ettiğiniz tüm derin detayları öğrenmek isterseniz nostr.org.tr sayfasına göz atabilirsiniz. Biz şimdi doğrudan işe koyuluyoruz.
Bilmeniz Gereken Tek Şey: İki Tane Anahtarınız Var#
Nostr'da alışık olduğunuz e-posta/şifre ikilisi veya telefon numarasıyla kayıt olmak yoktur. Bir hesap açtığınızda sistem size sadece iki tane kod (anahtar) verir:
+-------------------------------------------------------------+
| Açık Adres (npub) --> Herkes görür, sizi takip eder |
| Gizli Anahtar (nsec) --> Sadece sizde kalır, paylaşılmaz |
+-------------------------------------------------------------+
- Açık Adresiniz (
npubile başlar): Bu sizin IBAN numaranız veya profil linkiniz gibidir. Herkese gönderebilirsiniz. İnsanlar sizi bu kodla aratıp bulur ve takip eder. - Gizli Anahtarınız (
nsecile başlar): Bu sizin banka kasanızın tek anahtarıdır. ASLA ve ASLA kimseyle paylaşılmaz. Bir yönetici, moderatör veya destek ekibi dahil hiç kimse sizden bunu isteyemez. İsterse dolandırıcıdır. Kaybederseniz "şifremi unuttum" butonu yoktur; hesabınız tamamen gider.
Şimdi hazırsanız ister telefondan ister bilgisayardan başlayalım. Hangisi kolayınıza geliyorsa o yolu seçin.
1. Yol: Mobilden Başlamak (iPhone & Android) — Primal İle#
Telefonda Twitter benzeri, pürüzsüz ve çok hızlı bir deneyim için Primal uygulamasını kullanacağız. Hem iPhone hem Android için mevcuttur.
- İndirin: App Store (iPhone) veya Google Play Store'dan (Android) Primal uygulamasını aratıp indirin.
- Hesap Oluşturun: Uygulamayı açtığınızda karşınıza çıkan "Create Account" (Hesap Oluştur) butonuna dokunun.
- Profilinizi Belirleyin: İsminizi, kullanıcı adınızı yazın ve bir profil resmi seçin (isterseniz bu adımları daha sonra da düzenleyebilirsiniz).
- Gizli Anahtarınızı (
nsec) Alın (ÇOK ÖNEMLİ):- Sol üstteki profil resminize dokunun ve Ayarlar (Settings) menüsüne girin.
- Hesap (Account) > Gizli Anahtarı Göster (Keys / Backup) bölümüne gelin.
nsec1...ile başlayan uzun kodu kopyalayın. (Bunu nereye saklayacağınızı birazdan anlatacağız).
- İlk Paylaşımınızı Yapın: Ana sayfada sağ alttaki mor "+" butonuna dokunun. İlk cümlenizi yazın (örneğin "Selam Nostr!") ve Post (Gönder) butonuna basın.
Tebrikler, artık Nostr üzerindesiniz!
2. Yol: Bilgisayardan / Masaüstünden Başlamak — Nostrich İle#
Bilgisayar başında vakit geçirmeyi seviyorsanız, Türkçe dil desteğine sahip Nostrich web istemcisi harika bir başlangıç noktasıdır.
- Siteye Girin: Tarayıcınızdan nostrich.org adresini açın.
- Türkçe Dil Seçeneği: Tarayıcınız Türkçe ise site otomatik olarak Türkçe açılabilir. Açılmazsa; sol menünün en altındaki More -> Settings -> Preferences yolunu takip ederek arayüz dilini Türkçe yapabilirsiniz.
- Hesap Açın:
- Sol tarafta yer alan mor "Oturum Aç" (Login) butonuna tıklayın.
- Karşınıza gelen pencerede alt kısımdaki "Yeni Anahtar Oluştur" seçeneğine tıklayın.
- Sistem size özel
nsec1...ile başlayan gizli anahtarınızı üretecektir. Bu anahtarı şifreleyerek veya şifrelemeden bilgisayarınıza indirebilir ya da kopyalayabilirsiniz. - Ardından "Nostr Kullanmaya Başla" butonuna basın.
- İlk Notunuzu Paylaşın: Sol üstteki metin kutusuna dilediğiniz bir mesajı yazıp "Gönder" butonuna tıklayın. İlk notunuz tüm dünyadaki Nostr ağına dağıtıldı bile.
Gizli Anahtarınızı (nsec) Nasıl Saklamalısınız?#
Elinizdeki nsec1... kodu sizin her şeyinizdir. Peki bunu nereye koymalısınız?
En Sağlam ve Güvenli Yollar:#
- Kâğıt ve Kalem: Anahtarı bir kâğıda yazıp cüzdanınıza veya önemli evraklarınızın arasına koymak en güvenli yöntemlerden biridir; hiçbir internet korsanı çekmecenizdeki kâğıdı hackleyemez.
- Şifre Yöneticileri: 1Password, Bitwarden veya Apple Parolalar (Keychain) gibi şifreli bir kasa kullanıyorsanız oraya yeni bir kayıt açıp yapıştırın.
- Bilgisayarda Güvenli Bir Dosya: Bilgisayarınızda bir metin belgesine (
anahtarim.txt) yapıştırıp güvendiğiniz bir klasörde saklayabilirsiniz.
Pratik Ama Dikkat Edilmesi Gereken Yollar:#
- Kendine Mesaj Atmak: Birçok insan pratik olduğu için bu kodu WhatsApp, Telegram veya Signal'de "Kendime Not / Kayıtlı Mesajlar" sohbetine atar.
- Bunu yapabilirsiniz; ancak şunu aklınızdan çıkarmayın: Eğer telefonunuzun ekran kilidi açıkken başkasının eline geçerse ya da sohbet yedekleriniz bulutta korunmasız kalırsa anahtarınız başkalarının eline geçebilir. Bu yüzden mümkün oldukça şifreli bir yöneticiyi veya kâğıdı tercih edin.
Telefon Farkı: iPhone (iOS) ve Android Kullanıcıları Ne Yapmalı?#
Nostr'da harika bir kural vardır: Hesabınız tek bir uygulamaya hapsolmaz. İster Primal kullanın, ister Amethyst, ister Damus... Hepsinde aynı anahtarla oturum açtığınızda tüm takipçileriniz ve mesajlarınız karşınızda belirir.
Fakat iki işletim sistemi arasında küçük bir mantık farkı vardır:
- iPhone (iOS) Kullananlar: Apple'ın güvenlik yapısı gereği uygulamalar arka planda birbirleriyle doğrudan haberleşemez. Primal'de açtığınız hesap Apple'ın güvenli kasasında (Keychain) saklanır. İleride Damus gibi başka bir iOS Nostr uygulaması denemek isterseniz, sakladığınız
nseckodunuzu kopyalayıp o uygulamanın giriş ekranına yapıştırmanız yeterlidir. - Android Kullananlar: Android kullanıcılarının elinde çok büyük bir koz var: Amber.
Android Kullanıcıları İçin Süper Güç: Amber Nedir ve Nasıl Kurulur?#
Her yeni uygulama denemek istediğinizde en gizli şifrenizi (nsec) oraya buraya kopyalayıp yapıştırmak riskli hissettirebilir. İşte Amber tam bu işe yarar.
Amber, telefonunuzda duran dijital bir çelik kasadır. Gizli anahtarınızı sadece Amber'e verirsiniz; diğer hiçbir Nostr uygulaması anahtarınızı göremez.
+-------------------+ İmza İsteği +-------------------+
| Nostr Uygulaması | --------------------> | Amber (Kasa) |
| (Amethyst vb.) | <-------------------- | nsec BURADA! |
+-------------------+ Onay +-------------------+
Kurulum Adımları:#
- Google Play Store'dan (veya GitHub / F-Droid üzerinden) Amber uygulamasını indirin.
- Amber'i açın, "Mevcut Anahtarı İçe Aktar" (Import Key) seçeneğine dokunun.
- Kopyaladığınız
nsec1...kodunu buraya yapıştırıp onaylayın. - Artık gizli anahtarınız güvenli bir zırhın içine girdi.
Başka Bir Uygulamaya Nasıl Giriş Yapılır?#
Farklı bir Nostr istemcisi keşfetmek istediğinizde önünüzde üç basit yol vardır:
Yol 1: Android'de Amber ile Giriş Yapmak (En Temiz ve Güvenli Yol)#
- Yeni indirdiğiniz herhangi bir Nostr uygulamasını açın (örneğin Amethyst veya web üzerinden bir istemci).
- Giriş seçeneklerinden "Amber ile Giriş" (Login with Amber / External Signer / Harici İmzacı) seçeneğine dokunun.
- Karşınıza Amber ekranı gelir: "Bu uygulama hesabınızla giriş yapmak istiyor, onaylıyor musunuz?"
- Onayla (Approve) butonuna bastığınız anda bitti! Gizli anahtarınızı o uygulamaya tek bir harf dahi yazmadan güvenle giriş yaptınız.
Yol 2: Bilgisayardaki Bir Web Sitesine Amber ile Bağlanmak (QR Kod / Bunker)#
Bilgisayarınızda bir Nostr web sitesi kullanmak istiyorsunuz ama şifrenizi bilgisayarın tarayıcısına yazmak istemiyorsunuz diyelim:
- Web sitesinde oturum açma kısmında "Nostr Connect / Bunker / QR ile Giriş" seçeneğini seçin.
- Ekranda bir QR kod belirecektir.
- Telefonunuzdaki Amber uygulamasını açın, kamera simgesine dokunup bilgisayar ekranındaki o QR kodu taratın.
- Telefonunuz bilgisayara bağlanır. Bilgisayarda bir şey paylaştığınızda telefonunuza "Onaylıyor musunuz?" bildirimi gelir, tek dokunuşla onaylarsınız. Şifreniz telefonunuzdan hiç çıkmaz.
Yol 3: Doğrudan nsec ile Giriş Yapmak (Klasik Yol)#
iPhone kullanıyorsanız veya Amber kullanmak istemiyorsanız:
- Uygulamanın giriş ekranında "Oturum Aç / Giriş Yap (Login)" butonuna tıklayın.
- Sakladığınız
nsec1...anahtarınızı ilgili kutuya yapıştırıp giriş yapın.
Kimi Takip Edebilirsiniz? (Akışınızı Canlandırın)#
Hesabınızı açtınız ama ilk anda ana akışınız boş görünecektir. Nostr'da insanları ve hesapları bulmak çok kolaydır: İstemcinizin arama (büyüteç) kısmına, tıpkı bir e-posta adresi yazar gibi aşağıdaki adresleri yazıp aratabilir ve takip edebilirsiniz:
- Nostr Türkiye Topluluğu:
topluluk@nostr.org.tr(Nostr Türkiye'nin resmi hesabı. Hem bu hesabı hem de bu hesabın takip ettiği kişileri takip listenize ekleyerek saniyeler içinde zengin bir Türkçe akışa kavuşabilirsiniz). - Beni Takip Edin:
delirehberi@emre.xyz(Nostr üzerindeki kişisel hesabım; aklınıza takılan soruları not olarak bana iletebilirsiniz). - Hazır Haber ve İçerik Botları:
bilim@rehber.dev(Güncel bilim paylaşımları)teknoloji@rehber.dev(Teknoloji dünyasından gelişmeler)sanat@rehber.dev(Sanat ve kültür notları)
Küçük Bir İpucu: Siz de isminizin yanında karmaşık kodlar yerine
adiniz@rehber.devşeklinde havalı ve doğrulanmış özel bir ad görünmesini isterseniz, rehber.dev üzerinden giriş yapıp ücretsiz olarak kendi adınızı alabilirsiniz. Bunun nasıl yapıldığını başka bir yazıda tüm detaylarıyla anlatacağız.
Özet ve Altın Kurallar#
nsecanahtarınız evinizin tapusudur: Kimseye söylemeyin, ekran görüntüsü alıp ortalıkta bırakmayın.- Özgürsünüz: Tek bir hesaba sahipsiniz ama bu hesabı yüzlerce farklı uygulamada kullanabilirsiniz. Bir uygulamayı beğenmezseniz silin, diğerine geçin; arkadaşlarınız ve gönderileriniz sizi orada bekliyor olacak.
- Nostr topluluğuyla tanışın: Sorular sormak, Türkçe yayın yapan insanları takip etmek ve ekosistemi derinlemesine keşfetmek için nostr.org.tr adresine bekleriz.
Nostr'a hoş geldiniz, ilk notunuzda toplulukla selamlaşmayı unutmayın!
Comments
No comments yet. Start the conversation.